http://formatt.waw.pl/vm/lampy-wiszace-30

Konwersja (odwracanie) zdania prostego

Dobrze pamiętamy ostrzeżenie, że odwrotność zdania prawdziwego nie musi być sama zdaniem prawdziwym. Logiczna analiza wykazuje, kiedy można odwracać zdania, a kiedy nie. Odwracamy zdanie przedstawiając jego orzecznik na miejsce podmiotu, a podmiot na miejsce orzecznika. Odwracanie zdań jest dozwolone wtedy, gdy zdanie odwrócone wynika ze zdania pierwotnego, a tak dzieje się tylko w niektórych wypadkach. Zawsze można odwrócić zdanie typu E: jeśli żadne X nie jest Y, to oczywiście też żadne Y nie jest X. Tak samo można zawsze odwrócić zdanie typu I. Ale już odwracając zdanie typu A, musimy zmienić kwantyfi- kator „wszystkie” na „niektóre”, a zdań typu O w ogóle nie można odwracać: Na podstawie twierdzenia „niektóre X nie są Y” nie potrafimy powiedzieć ani czy „wszystkie Y są X”, ani czy „niektóre Y są X”, ani czy „żadne Y: nie są X”. Niemniej jednak Eidens (1929) wykrył, że osoby nawet wysoko wykształcone, ale nie przeszkolone w logicznych zasadach rozumowania, przeważnie skłonne są do odwracania wszystkich czterech typów zdań, uważając to za zabieg zupełnie poprawny. Błędy tego typu występują przy pełnym, werbalnym formułowaniu przesła- . nek, natomiast nie popełnia się ich, gdy informacji udzielamy w formie wykresu.

Schematy Eulera. Jeszcze w osiemnastym wieku wybitny matematyk szwajcarski, Euler, uczył korespondencyjnie logiki pewną księżniczkę niemiecką i dla wyjaśnienia niektórych logicznych zawiłości skonstruował serię schematów, które okazały się później dużą pomocą dla studiujących logikę. Schematy te są oparte na stosunkach zawierania się przedmiotów w zakresie pojęcia i wykluczania ich z zakresu. Zakładamy, że w jednym kole mieszczą się wszystkie X, a w drugim kole wszystkie Y. Jeśli koło X-ów mieści się w kole Y-ów, widzimy wyraźnie, że wszystkie X są Y, oraz – odwrotnie – niektóre YsąX. Jeśli koło X-ów jest całkowicie oddzielone od koła Y-ów, wówczas żadne X nie jest Y i – na odwrót – żadne Y nie jest X.

Leave a reply

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>